Захаваная і разбураная спадчына 13

Захаваная і разбураная спадчына

Калі ўявіць усе краіны жывымі істотамі, якія аднойчы сабраліся абмеркаваць, хто больш захаваў культурнай спадчыны, Беларусі прыйшлося б ціхенька маўчаць. Сапраўды, захаванне гістарычнай спадчыны пакуль не ў прыярытэце: з палацаў адрэстаўравалі толькі Мір і Нясвіж, уласная літаратура не вельмі і выдаецца, жывапіс не спяшаюць вяртаць у краіну.

У спіс незахаванай спадчыны ўваходзіць і палацавы комплекс у Ружанах — адзін з унікальных куткоў Беларусі. На працягу стагоддзяў найпрыгажэйшы архітэктурны ансамбль, які называюць беларускім Версалем, належаў магутнай дынастыі Сапегаў. Няхай часткова палац і адрэстаўраваны, але значная частка будынка згубленая.

Захаваная і разбураная спадчына 14

Гісторыя палаца

Мястэчка Ружаны (сёння Пружанскі раён, Брэсцкая вобласць) упершыню згадваецца ў пісьмовых крыніцах у канцы XV стагоддзя. Вядома, што да 1552 года яно належала роду Тышкевічаў. У тыя часы Ружаны славіліся вытворчасцю сукна і дываноў, мастацкіх паясоў, керамікі, тут жа праходзілі вялікія кірмашы.

У 1598 годзе маёнтак Ружаны купіў знакаміты магнат і палітычны дзеяч, канцлер, адзін з аўтараў унікальнага зводу законаў – Статута Вялікага княства Літоўскага – Леў Сапега. Менавіта па яго загаду ў пачатку XVII стагоддзя тут пачалося грандыёзнае будаўніцтва. Для гэтага ён запрасіў італьянскага архітэктара Санці Гучы, чые вучні потым працягнулі будаўніцтва. У Ружанах з’явіўся замак з трыма вежамі, які спалучае ў сабе рысы абарончай крэпасці і параднага палаца.

Планіроўка Ружанскага комплексу сапраўды нагадвае Версаль — сімвал магутнасці і абсалютнай улады караля Людовіка XIV. Палац у Ружанах, закладзены ў 1596 году канцлерам Вялікага княства Літоўскага Львом Сапегам і перабудаваны ў XVIII стагоддзі, занесены ў дзяржаўны звод гісторыка-культурных каштоўнасцяў Беларусі. Частку паўднёвага корпуса ўжо адноўленая (абодва флігеля і ўязная брама). Скончылася рэстаўрацыя ўсходняга корпуса, у сценах якога плануюць стварыць тэатр у стылі XVIII стагоддзя і экспазіцыйныя залы. Калісьці ва ўсходнім флігелі палацавага комплексу размяшчалася княжацкая канцылярыя, тут жа пражывала тэатральная трупа. Зараз у гэтых сценах створаны музей для захавання гісторыі замка і яго гаспадароў – Сапегаў.

Захаваная і разбураная спадчына 15

У XVII стагоддзі Ружанскі замак быў значным цэнтрам палітычнага жыцця Вялікага княства Літоўскага. Тут вырашаліся многія дзяржаўныя пытанні, праходзілі прыёмы паслоў і каралёў.

Гонарам Ружанскага палаца былі найбагацейшыя бібліятэка і карцінная галерэя, адзін з лепшых у Еўропе тэатраў. У яго трупе ігралі 60 артыстаў і 40 музыкантаў, а многія спектаклі ставіліся на французскай мове. Гледачом тут не раз бываў кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі.

Пасля паўстання 1831 года Ружанскія валодання былі канфіскаваныя, а Сапегі перабраліся ў іншы маёнтак. Купец-арандатар арганізаваў у пакоях палаца ткацкую фабрыку, якая працавала тут да пачатку ХХ стагоддзя.

У гады Першай сусветнай вайны комплекс зноў быў разбураны, але найбольшы ўрон палацу нанесла Другая сусветная вайна. Захаваліся галоўны і ўсходні карпусы, ўязная брама і флігелі.

Захаваная і разбураная спадчына 16

Рэстаўрацыя

Летам 2008 года ў старадаўняй рэзідэнцыі Сапегаў пачаліся рэстаўрацыйныя работы і гістарычныя раскопкі. Рэстаўратары імкнуцца выкарыстоўваць максімальна набліжаныя да аўтэнтычных матэрыялы (псеўдааўтэнтычная цагліна, дахоўка індывідуальнай вытворчасці).

Да цяперашняга часу абноўленыя цэнтральныя ўязныя вароты — Брама, адноўлены бакавыя флігелі. І сёння Ружанскі замак часткова адкрыты для турыстаў: ва ўсходнім флігелі працуе музей «Палацавы комплекс Сапегаў», дзе можна ўбачыць аўтэнтычныя прадметы і элементы інтэр’еру. Адна з залаў прысвечаны дынастыі Сапегаў, у галерэі праходзяць выстаўкі беларускіх мастакоў.

Згодна з дзяржаўнай праграмай «Замкі Беларусі» ў 2013-2018 гадах праводзілася рэстаўрацыя Усходняга (Тэатральнага) корпуса. У будучыні ў комплексе плануюць адкрыць гасцінічныя нумары, рэстаран, конны манеж.

З 2011 года на тэрыторыі палаца Сапегаў праходзіць штогадовае свята «Ружанская брама». Яго госці могуць пазнаёміцца ​​з мінулым рэзідэнцыі, наведаць экскурсіі, убачыць гістарычныя рэканструкцыі і выступленні артыстаў, пабываць на кірмашы народных майстроў.

У пачатку 2012 года на ўезнай браме пастаўлена скульптура Святой Ганны, якая была знішчана на мяжы XIX-XX стагоддзяў.

Паводле пастановы Савета Міністраў у 2016 годзе Ружанскі палац быў уключаны ў лік аб’ектаў, выдаткі на захаванне якіх могуць фінансавацца з рэспубліканскага бюджэту.

Захаваная і разбураная спадчына 17

Калішні палац Сапегаў мае ўсе магчымасці стаць знакавым месцам: менавіта там адбываліся істотныя падзеі ў жыцці ВКЛ і жыў адзін з найбольш вядомых магнацкіх радоў Беларусі. Адзінае, што трэба зрабіць – адрэстаўраваць палац і вярнуць яму былую моц. І хочацца верыць, што поўнае аднаўленне сапегаўскага палаца стане толькі чарговай кропкай на шляху аднаўлення культурнай спадчыны Беларусі.

Добавить комментарий