Якая яна, беларуская літаратура? 10

Якая яна, беларуская літаратура?

«Зямны шар круціцца вакол эгацэнтрызму»

Уладзімір Караткевіч Чорны замак Альшанскі

Прызнаюся, у школе чытаць мне не падабалася. Творы, зададзеныя па беларускай літаратуры, абыходзіла бокам, а пра рускую нават не ўспамінала. Аднак дзякуючы добрай настаўніцы па беларускай мове і літаратуры некаторыя творы чытала з задавальненнем. Памятаю, як сядзела на балконе ў зручным крэсле і трымала ў руках «Палескія рабінзоны». У школьныя гады нават здужала дзіўны твор «Сэрца на далоні».

Якая яна, беларуская літаратура? 11
Уладзімір Караткевіч

Ва універсітэце давялося сутыкнуцца з літаратурай твар у твар. Прачытанне твораў стала абавязковым, што зблізіла мяне з творчасцю беларускіх (і не толькі) пісьменнікаў. Зараз я магу даць больш цэласную ацэнку беларускай літаратуры, таму што прачытала нашмат больш твораў, чым у школе.

Беларуская літаратура вельмі адрозніваецца ад замежнай і нават рускай. У ёй ёсць нешта «сваё». Некаторыя моманты для мяне застаюцца загадкай, як і ў літаратуры іншых краін. Усё ж творы аўтараў такіх як Караткевіч, Зарэцкі, Мрый прасякнуты гісторыяй, пэўнымі падзеямі, якія складана адчуць, напрыклад, ніколі не жывучы ў вёсцы. Аднак нягледзячы на ​​гэта кнігі беларускіх аўтараў вельмі цікавыя.

Якая яна, беларуская літаратура? 12

Важна адзначыць, беларускія аўтары не толькі падарылі народу забаўляльныя творы, якія чытаеш, калі сумна або каб заняць свой час. Яны пакінулі вялікае спадчыну. Дзякуючы яму даследчыкі лепш разумеюць, што такое беларускі народ. У творах падрабязна паказаны побыт беларусаў, іх думкі, дзеянні. Дзякуючы працам аўтараў можна зразумець тых, хто жыў раней, даведацца пра гісторыю. Як гаворыцца, без мінулага няма будучыні.

Акрамя таго, па творах беларускай літаратуры можна даведацца, наколькі багатая была мова. Аўтары выкарыстоўвалі ў сваіх кнігах прыгожую, але ў той жа час зразумелую прамову. Асабліва дзіўна тое, як пісьменнікі могуць апісваць прыроду. Метафары, эпітэты і іншыя мастацкія сродкі ўпрыгожваюць гаворку: «Рэчка была нешырокая, з падмытымі ў паводку, здзірванелымі за лета берагамі і кладкай — дзвюма гнілаватымі дошкамі, прытопленымі канцамі ў ваду»,  «Аднак у змрочным хваёвым лесе дарожка стала болей прыкметнай, ён ужо слепа не збочваў з яе і не натыкаўся на сучча падлеску. Здаецца, пачынала днець, начны змрок туманнай шэрасцю выціскаўся прэч з лесу, асядаў у голлі хваін. Як заўжды, ранак нёс трохі бадзёрасці пасля начной бессані», — У тумане, Быкаў.

Не пабаюся сказаць, што беларуская літаратура мае душу. Напрыклад, Быкаў ўдзельнічаў у вайне, а значыць, што яго творы найбольш сумленна, дакладна перадаюць атмасферу, калі ў любы момант салдат можа развітацца з жыццём. Ваенная тэма з’яўляецца асноўнай у яго творах, але ёсць некаторая асаблівасць. У творах гэтага аўтара мы не назіраем крывавых сцэн, баталій і бітваў. Паказана асоба чалавека, узяты канкрэтны герой, яго пачуцці і сітуацыя, у якой ён знаходзіцца. Гэта дапамагае наблізіцца да гэтага, зразумець людзей, якія прайшлі праз страшныя часы. Напрыклад, у творы «У тумане» мы бачым, як несправядлівая жыццё — ілжывыя абвінавачванні, раптоўная смерць, жорсткасць. Быкаў літаральна перажывае лёс свайго народа, ён піша з любоўю да простага чалавека, які трапіў у няпростыя жыццёвыя сітуацыі.

Якая яна, беларуская літаратура? 13

Дзякуючы аўтабіяграфічным творам мы разумеем, што вялікія пісьменнікі — такія ж людзі, як і ўсе. Напрыклад, Бядуля цалкам адкрыў сябе ў адным з сваіх твораў. Мы бачым, што яго сям’я не была багатай, бацькі былі звычайнымі людзьмі, якія мелі цяжкасці. Творы беларускіх аўтараў дапамагаюць даведацца не толькі пра беларускую культуру, але і за іншых. Напрыклад, Бядуля на сваім прыкладзе распавядае пра габрэйскія звычаі, карацей кажучы, аб яўрэйскім жыцці. Гэты аўтар не выкарыстоўвае мудрагелістых слоў. Яго прамова простая і жывая. Менавіта таму набываецца пераканаўчасць.

Без сумневаў можна сказаць, што беларускія аўтары маюць найбагацейшы унутраны свет. На гэтую думку мяне наштурхнула твор «Сіняя-Сіняя». Гэтак метафарычна, цікава і незвычайна было перададзена думка. Хоць аўтар і абраў незвычайныя лакацыі, усё роўна прасунуў ідэю пра родны край. Такім чынам, беларуская літаратура ў маіх вачах — велізарная спадчына, якая дапамагае зразумець, хто такія сапраўдныя беларусы. Кожны пісьменнік ўклаў душу, унёс вялікі ўклад у беларускую культуру.

Фотографии: pixabay

Добавить комментарий